go
ιστορία / μαντείο Δελφών

Στους πρόποδες του Παρνασσού, στο υποβλητικό τοπίο που σχηματίζεται ανάμεσα σε δύο θεόρατους βράχους, τις Φαιδριάδες, βρίσκεται το πανελλήνιο ιερό των Δελφών και το πιο ξακουστό μαντείο της αρχαίας Ελλάδας. Σύμφωνα με πανάρχαιο μύθο, οι δύο αετοί που εξαπέστειλε ο Δίας από τα πέρατα του σύμπαντος για να βρει το κέντρο του κόσμου, συναντήθηκαν στους Δελφούς. Έκτοτε οι Δελφοί ταυτίστηκαν με τον ομφαλό της γης, και όχι μόνο γεωγραφικά. Για πολλούς αιώνες αποτελούσαν υψηλό πνευματικό και θρησκευτικό κέντρο, καθώς και σύμβολο ενότητας του αρχαίου ελληνισμού. Αυτό αποδεικνύουν, άλλωστε, τα πολυάριθμα έργα τέχνης που αφιέρωσαν εδώ απεσταλμένοι πρέσβεις πόλεων-κρατών αλλά και μεμονωμένα άτομα. Η ύπαρξη των Δελφών χάνεται στα βάθη της ιστορίας και της μυθολογίας. Σύμφωνα με την παράδοση, αρχικά εδώ υπήρχε ιερό αφιερωμένο σε γυναικεία θεότητα, τη Γη, με φύλακα τον φοβερό δράκοντα Πύθωνα. Στην αρχαία λογοτεχνία περιγράφεται πώς ο Απόλλωνας, μεταμορφωμένος σε δελφίνι και συνοδευόμενος από Κρήτες, έφθασε στην Κίρρα, το επίνειο των Δελφών. Κατόπιν σκότωσε τον Πύθωνα και ίδρυσε το δικό του ιερό. Ο μύθος αυτός, σχετικά με την έλευση και κυριαρχία του Απόλλωνα, επιβίωσε σε εορταστικές αναπαραστάσεις, τα Σεπτήρια, τα Δελφίνια, τα Θαργήλεια, τα Θεοφάνεια, και, φυσικά, τα περίφημα Πύθια, που περιελάμβαναν μουσικούς διαγωνισμούς και γυμνικούς αγώνες.



Τα παλαιότερα ευρήματα στην περιοχή των Δελφών χρονολογούνται στη νεολιθική εποχή (περ. 4000 π.Χ.) και προέρχονται από το Κωρύκειο Άντρο, σπήλαιο στον Παρνασσό, όπου τελούνταν οι πρώτες λατρείες. Στο χώρο όπου αργότερα αναπτύχθηκε το ιερό του Απόλλωνα προϋπήρχε οικισμός και νεκροταφείο της μυκηναϊκής περιόδου. Τα ίχνη κατοίκησης είναι ελάχιστα και πολύ αποσπασματικά μέχρι τον 8ο αι. π.Χ., οπότε επικράτησε η λατρεία του Απόλλωνα και εξελίχθηκε το ιερό με το μαντείο και τα θρησκευτικά οικοδομήματά του. Προς το τέλος του 7ου αι. π.Χ. κτίστηκαν οι πρώτοι λίθινοι ναοί, αφιερωμένοι ο ένας στον Απόλλωνα και ο άλλος στην Αθηνά, που επίσης λατρευόταν επίσημα, με την επωνυμία Προναία ή Προνοία , και μάλιστα σε δικό της τέμενος. Όπως προκύπτει από φιλολογικές μαρτυρίες και αρχαιολογικά ευρήματα, στους Δελφούς λατρεύονταν επίσης η Άρτεμις, ο Ποσειδώνας, ο Διόνυσος, ο Ερμής, ο Ζευς Πολιεύς, η Υγεία και η Ειλείθυια. Με το ιερό συνδέεται ο θεσμός της Aμφικτυονίας, της ομοσπονδίας από δώδεκα έθνη της Θεσσαλίας και της Στερεάς Ελλάδας, που αποτελούσε αρχικά θρησκευτική ένωση, ενώ αργότερα απέκτησε και πολιτική σημασία. Η δελφική αμφικτυονία είχε τον έλεγχο της περιουσίας και λειτουργίας του ιερού, αφού όριζε τους ιερείς και άλλους αξιωματούχους, εκλέγοντάς τους πάντα από κατοίκους των Δελφών. Υπό την προστασία και τη διοίκησή της στον 6 ο αι. π.Χ. το ιερό εδραίωσε την αυτονομία του έναντι των διεκδικητών του (Α΄ Ιερός πόλεμος), αύξησε την επιρροή του, μεγάλωσε σε έκταση, και αναδιοργάνωσε τα Πύθια, τους δεύτερους σε σημασία πανελλήνιους αγώνες μετά τους Ολυμπιακούς, που διεξάγονταν ανά τετραετία.




Η μεγάλη ακμή του δελφικού μαντείου σημειώνεται μεταξύ 6 ου και 4 ου αι. π.Χ. Οι χρησμοί του, που θεωρούνταν οι πιο αξιόπιστοι, εκφράζονταν από την Πυθία και δίνονταν στους ενδιαφερόμενους από τους ιερείς του Απόλλωνα, σε μορφή στίχων. Πόλεις, ηγεμόνες και απλοί άνθρωποι έσπευδαν να συμβουλευθούν το θεό. Η ευγνωμοσύνη και το θρησκευτικό τους συναίσθημα μεταφράζονταν σε λαμπρά αναθήματα που σταδιακά κατέκλυσαν το ιερό. Η αρχή της λειτουργίας του μαντείου ανάγεται σε προαιώνιες εποχές, η δε φήμη του έφθασε ως τα πέρατα του κόσμου. Πιστεύεται ότι το δελφικό μαντείο διατύπωσε προβλέψεις σχετικά με τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα, την Αργοναυτική εκστρατεία και τον Τρωικό πόλεμο. Καθοριστικές, όμως, ήταν οι γνωμοδοτήσεις του στη διάρκεια του αποικισμού. Ακριβώς το γόητρο και η ισχύς των Δελφών προκάλεσαν δύο ακόμη Ιερούς Πολέμους, στα μέσα του 5 ου και τα μέσα του 4 ου αι. π.Χ. Κατά τον 3 ο αι. π.Χ. μία νέα πολιτική και στρατιωτική δύναμη εμφανίζεται στο προσκήνιο, οι Αιτωλοί, που εκφράζουν τη δυναμική τους παρουσία στο ιερό με διάφορα αναθήματα. Στην περίοδο της ρωμαϊκής κυριαρχίας (μετά το 168 π.Χ.) οι Δελφοί άλλοτε ευνοήθηκαν από τους αυτοκράτορες και άλλοτε λεηλατήθηκαν, όπως, για παράδειγμα, από το Σύλλα και το Νέρωνα.



Μία από τις συνέπειες του φιλοσοφικού κινήματος του ορθολογισμού, στον 3 ο αι. π.Χ., ήταν η παρακμή του μαντείου. Ωστόσο, το τυπικό της προφητικής διαδικασίας παρέμεινε αναλλοίωτο έως το 2 ο αι. μ.Χ., επί αυτοκράτορα Αδριανού. Τότε επισκέφθηκε το ιερό ο περιηγητής Παυσανίας, ο οποίος κατέγραψε λεπτομερώς πάρα πολλά κατάλοιπα κτιρίων, επιγραφών και γλυπτών. Η διεξοδική περιγραφή του συνέβαλε σημαντικά στην ανασύνθεση του χώρου. Λίγο πριν παρέλθει ο 4 ος αι. μ.Χ. δόθηκε οριστικό τέλος στη λειτουργία του μαντείου, με διάταγμα του βυζαντινού αυτοκράτορα Θεοδοσίου Α΄. Με την επικράτηση του Χριστιανισμού οι Δελφοί έγιναν έδρα επισκοπής, όμως εγκαταλείφθηκαν στις αρχές του 7 ου αι. μ.Χ., εποχή επέλασης των Σλάβων. Σταδιακά το αρχαίο ιερό καλύφθηκε από επιχώσεις, ενώ, πολύ αργότερα, πάνω στα θαμμένα ερείπιά του εγκαταστάθηκε ένα ολόκληρο χωριό, το Καστρί.



Η έρευνα στον αρχαιολογικό χώρο των Δελφών άρχισε γύρω στο 1860 από Γερμανούς. Το 1891 οι Γάλλοι πήραν από την ελληνική κυβέρνηση έγκριση για διεξαγωγή συστηματικών ερευνών και τότε άρχισε η λεγόμενη «Μεγάλη Ανασκαφή›, αφού προηγουμένως το χωριό Καστρί μεταφέρθηκε δυτικότερα. Εντυπωσιακά ευρήματα ήρθαν στο φως. Ανάμεσά τους είναι περίπου 3.000 επιγραφές, που αποκαλύπτουν διάφορες πτυχές του δημοσίου βίου στην αρχαιότητα. Σήμερα η Ελληνική Αρχαιολογική Υπηρεσία, σε συνεργασία με τη Γαλλική Σχολή, εξακολουθεί να αναπτύσσει ανασκαφική, αλλά και μουσειογραφική και αναστηλωτική δραστηριότητα. Το μοναδικό μνημείο που διέθετε αρκετό αρχαίο υλικό, ώστε να αποκατασταθεί πλήρως στη γνήσια μορφή του ήταν ο θησαυρός των Αθηναίων, που αναστηλώθηκε το 1903-1906 με έξοδα του Δήμου Αθηναίων. Άλλα μνημεία που έχουν αναστηλωθεί είναι ο βωμός των Χίων, ο ναός του Απόλλωνα και η θόλος. Στη νεότερη εποχή, γύρω στο 1930, σε μια προσπάθεια αναβίωσης της δελφικής ιδέας, ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός και η σύζυγός του Εύα Πάλμερ διοργάνωσαν παραστάσεις αρχαίου δράματος, θέλοντας να δημιουργήσουν ένα νέο πνευματικό ομφαλό της γης.



Ο αρχαιολογικός χώρος των Δελφών περιλαμβάνει δύο τεμένη, ένα αφιερωμένο στον Απόλλωνα και ένα στην Αθηνά, καθώς και άλλου είδους εγκαταστάσεις, κυρίως αθλητικές. Όσοι έρχονταν από την Αθήνα συναντούσαν πρώτα το ιερό της Αθηνάς Προναίας. Εδώ σώζεται η θόλος, το φημισμένο κυκλικό οικοδόμημα, καθώς και ερείπια τριών ναών της θεάς: δύο πώρινων, που κτίσθηκαν διαδοχικά στο ίδιο σημείο, στα μέσα του 7 ου αι. π.Χ. και στο 500 π.Χ. αντίστοιχα, και ενός νεότερου, ασβεστολιθικού, που κτίσθηκε στο δυτικό άκρο του τεμένους μετά το σεισμό του 373 π.Χ. Μέσα στο τέμενος διατηρούνται βωμοί που –όπως μνημονεύουν οι επιγραφές τους- ήταν αφιερωμένοι στο Δία Πολιέα, την Αθηνά Εργάνη, την Αθηνά Ζωστηρία, την Ειλείθυια και την Υγεία. Υπάρχουν, επίσης, κατάλοιπα κτιρίου που έχει αποδοθεί στη λατρεία δύο ντόπιων ηρώων, του Φυλάκου και του Αυτονόου, οι οποίοι -με τη μορφή γιγάντων- είχαν αποτρέψει την εισβολή των Περσών στους Δελφούς, καθώς και δύο θησαυροί δωρικού και αιολικού ρυθμού, με ανωδομή από παριανό μάρμαρο. Ο ένας, από τον οποίο σώζεται χαρακτηριστικό κιονόκρανο με φοινικόφυλλα, ήταν αφιέρωμα των κατοίκων της Μασσαλίας. Το ιερό περιελάμβανε επίσης τρόπαιο-ενθύμιο της απόκρουσης των Περσών, υπαίθριο άγαλμα του αυτοκράτορα Αδριανού και ένα οικοδόμημα που αναγνωρίζεται πιθανώς ως κατοικία ιερέων. Προχωρώντας προς τα βορειοδυτικά συναντούσε κανείς το γυμνάσιο, χώρο αθλητικής προπόνησης και εκπαιδευτικό κέντρο, με την παλαίστρα και το συγκρότημα λουτρών της κλασικής περιόδου κοντά στις ρωμαϊκές θέρμες. Επόμενος σταθμός ήταν η Κασταλία, η ιερή κρήνη, της οποίας το νερό ξεδιψούσε και εξάγνιζε τους επισκέπτες προτού συμβουλευθούν το μαντείο.



Ο σπουδαιότερος χώρος των Δελφών ήταν πάντοτε το ιερό του Απόλλωνα. Περικλειόταν από περίβολο, με είσοδο στη νοτιοανατολική γωνία. Από εκεί οι επισκέπτες ακολουθούσαν την ιερά οδό, το βασικό ιστό του τεμένους, που οδηγούσε στο ναό του Απόλλωνα με το περίφημο άδυτο, όπου έδινε τους χρησμούς η Πυθία. Με πυρήνες το ναό και την ιερά οδό, το τέμενος σταδιακά μεγεθύνθηκε και ενισχύθηκε από μνημειώδεις αναλημματικούς τοίχους. Ο επικλινής χώρος του οργανώθηκε σε αλλεπάλληλα επίπεδα, που πλαισιώθηκαν από στοές (Αττάλου, Αιτωλών, Αθηναίων) και ήταν προσβάσιμα από αντίστοιχες πύλες στον περίβολο. Το ιερό ήταν κατάμεστο από πολυάριθμα και ποικίλα μνημεία αφιερωμένα από ελληνικές πόλεις, ηγεμόνες ή ακόμη και ιδιώτες, με αφορμή ιστορικές περιστάσεις και κοινωνικοπολιτικά γεγονότα, ή απλώς για να εκφράσουν σέβας και ευλάβεια προς το θεό. Τα έργα αυτά αντιπροσωπεύουν την τεχνική δεξιότητα και την καλλιτεχνική πρόοδο των ανθρώπων εκείνης της εποχής, από τα βάθη της Ανατολής ως τα παράλια της Μεσογειακής λεκάνης, ενώ παράλληλα υποδηλώνουν την οικονομική ευρωστία και το λεπτό γούστο των αναθετών. Κυμαίνονται από χάλκινους ή αργυρούς τρίποδες (ένα από τα σύμβολα του μαντείου) μέχρι σύνθετα πολυπρόσωπα αγαλματικά συμπλέγματα, κατασκευασμένα από μάρμαρο ή χαλκό. Μεταξύ των αρχιτεκτονικών αφιερωμάτων, οι θησαυροί, εντυπωσιακοί και πολυτελέστατοι, στέγαζαν κινητά αναθήματα, αλλά πρωτίστως πρόβαλλαν την τέχνη της πατρίδας του κάθε αναθέτη. Η ιερά οδός πλαισιωνόταν από τέτοια αφιερώματα, πυκνά τοποθετημένα σε όλο της το μήκος. Στο κέντρο του ιερού, στο πλάτωμα που σχημάτιζε ο μεγάλος αναλημματικός πολυγωνικός τοίχος, δέσποζε ο μεγαλοπρεπής ναός του Απόλλωνα. Βορειότερα βρισκόταν το θέατρο, όπου διεξάγονταν οι δραματικοί και μουσικοί αγώνες των Πυθίων, ενώ ακόμη ψηλότερα και έξω από τον περίβολο του ιερού βρισκόταν το στάδιο, που φιλοξενούσε τους αθλητικούς αγώνες. Με βάση τα ανασκαφικά δεδομένα, οι αρχαίοι δελφιώτες πρέπει να ζούσαν περιμετρικά του ιερού. Γύρω από τον περίβολο έχουν εντοπιστεί διάσπαρτα λείψανα οικιστικά, αρκετά από τα οποία χρονολογούνται στη ρωμαϊκή εποχή.

Επιμέλεια: Δρ Έ. Παρτίδα, αρχαιολόγος


 

Tα μνημεία του Δελφικού Ιερού: http://odysseus.culture.gr/h/3/gh3530.jsp?obj_id=2507


ΛΑΒΕΤΕ ΤΟΝ ΔΙΚΟ ΣΑΣ ΧΡΗΣΜΟ
ΔΙΑΜΕΣΟΥ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΣΑΣ ΔΙΝΟΥΜΕ ΠΙΑ ΤΗΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΝΑ ΛΑΒΕΤΕ ΤΟΝ ΔΙΚΟ ΣΑΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΧΡΗΣΜΟ. ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΧΡΗΣΜΟΔΟΤΗΣΗΣ ΟΠΩΣ ΑΚΡΙΒΩΣ ΛΑΜΒΑΝΕ ΧΩΡΑ ΣΤΟ ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΔΕΛΦΩΝ.
Ο ΔΙΚΟΣ ΣΑΣ ΧΡΗΣΜΟΣ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΕΔΩ:
www.delphi.gr/XRISMOS/main.swf




Developed by Protean Technologies
Μεγάλη ποικιλία από πουδρεσ, λοσιον, ωμου.